't Kin aal in t Grunnegs'
Thuus » Blog » Emmy the Great: 't Is tied om t Engels aan zied te schoeven as lingua franca van de pop.'

Emmy the Great: 't Is tied om t Engels aan zied te schoeven as lingua franca van de pop.'

Gepubliceerd op 16 juli 2017 15:36

De in Hong Kong geboren zangeres-laidschriefster Emmy the Great (Emma-Lee Moss) vragt woarom meer en meer muzikanten, van Gwenno Saunders tot Maria Usbeck, zoch noar heur eerste toal wennen veur heur teksten.

In maai dit joar heb k twij videoclips uutbrocht bie t zulfde laid – aine in t Engels, d'aander in t Mandarijn. Noa tien joar as zangeres-laidschriefster, was t mien eerste uutgoave van meziek in t Chinees.

 

Rond de tied dat ik begunde mien meziek in t Chinees te vertoalen, waren twij van mien kollegoa-artiesten aan n vergliekboare raaize goan. In 2015 brocht Gwenno Saunders, dij heur carrière begunde in The Pipettes, heur solo-debuutalbum uut, bestoand uut laidjes schreven en uutvoerd in heur eerste toalen Welsh en Cornish. In tied was Maria Usbeck, vrouger van de band Selebrities, Amparo aan t opnemen, n album komponeerd in n verschaaidenhaid aan minderhaidstoalen in Spoansproatende landen. Baaide artiesten waren in heur respektievelke kringen deurbroken mit t uutvoeren van heur meziek in t Engels, mor net as ik, n aander toal mit heur moekes pruiten. Luusternd noar heur albums, elk mitslepend en ontroerend op n aigen menaaier, wol ik de reden van onze gelieke beslizzens deurgronden, as ook t gevuil van veraandern dat doarmit kwam.

 

d'Historie van de pop wordt overheerst deur d'Engelse toal. In elke generoatsie sunt Abba hebben de bekìndste muzikanten uut nait-Engelsproatende landen dege wereldwiede suksessen beroakt deur te zingen in de toal van d'Amerikoanse maarkt, de grootse in de wereld. Gounent, zo as Tomas Mars van Phoenix, nuimen t n kreatieve beslizzen: 'Zulfs as t nait mien eerste toal is, vuil k dat der meer onontdekte terraainen binnen as k Frans denk en Engels schrief, as da'k Frans schrief,' zee hai in 2010 in interview mit The Guardian. Aandern, zo as Robyn, zeggen dat ze dreven worden deur zoakelkheid: 'Ik denk dat [zingen in] n toal dij deur bloots acht miljoun lu proat wordt …' vertelde zai NPR over heur Zweedse moudertoal, 'k Wait nait of dat t is dast doun wilst.'

 

MariaUsbeck-Amparo.jpgAmparo - Maria Usbeck

n Keerpunt veur Usbeck was t mement toun, as kind in Ecuador, ze veur t eerst de Colombioanse popster Shakira in t Engels zingen heurde. 'k Herinner mie da'k as kind docht, woarom zol ze dit doun, woarom zol ze heur hoar blondeern? Nou wait ik dat t veur t geld was.'

 

Usbecks eerste laidjes waren schreven in t Engels mit heur Amerikoanse bandlid. Heur weeromkeer noar t Spoans was inspireerd deur herinnerns aan Ecuador, woar ze voak inheemse Quechua deur heur doagse proattoal mengde. Dit wakkerde aan wat zai omschrift as n 'daip verlet', nait allenneg om in t Spoans op te nemen, mor ook om minderhaidstoalen in Spoanstoalege landen te beholden. Tiedens t schrieven van t album raaisde Maria d'Amerikoa's en Europa, van Poaskaailand tot Barcelona, goandeweg woorden en zinnen lerend. Dat wuir van dij gevolgen dat Amparo n gevarieerde riege van van toalen bevat, mit inbegrip van Cataloans en Rapa Nui.

 

Gwenno Saunders heur album Y Dydd Olaf, dij de Welsh Music Prize van 2015 won, is inspireerd op n joaren '70 sciencefictionroman van Owain Owain, woarin n held de heersende robots overwint deur Welsh te proaten, n uutstaarvende toal dij de vijand nait ontsievern kin. Ze moakt de verglieken tussen globoalisoatsie en de 'robotische controle over de massa' veurspeld deur Owain. 'Aal twij weken staarft der n toal,' legt ze uut, 'en mit dij toal staarft n haile historie van n volk. Dat binnen dingen dij joe verbinden mit t vleden. Dij binnen man en vraauw heur menaaier van kommuniseern en verhoalen vertellen.'

 Gwenno-YDydOlaf-1.jpg

Y Dyd Olaf - Gwenno

 

Mouten muzikanten in de wereld van vandoage, woarin d'industrie onveurspelboar is en t internet n meugelkhaid geft om aan de gevestegde medioa veurbie te goan, nog aal ain bepoalde maarkt ter wille wezen? Meschain is t tied om t Engels aan zied te schoeven as 'lingua franca' van de popmeziek. 'Der is zoveul in de wereld, en t is aal zo biezunder,' zegt Usbeck. 'Ondertussen worden deur nije generoaties toalen moakt – bedenk es hou sms'en de menaaier woarop lu proaten veraanderd het. In stee van d'overheersen van ain enkelde toal te verspraaiden, kin meziek n vouertuug wezen woarmit we veul dialekten, old en nij, verkennen en beschaarmen kinnen.

 

Toun k pruit mit elke artiest, vruig k noar n woord dij gain sekure vertoalen in t Engels het. Maria gaf mie 'amparo', heur albumtuddel, twijde noam en heur moeke's achternoam. Zai zee, dat t 'stief omaarmen en beschaarmen' betaikent. Gwenno gaf mie 'hiraeth', n Welsh woord dij vrij vertoald worden kin as 'daibe wìnst noar huus'. Der zit n vreugd in dizze lichtveerdege verschillen in betaiken, dij verloren goan as we ain toal veur aandern veurtrekken. Goa mor es n zetje op YouTube snuustern en ontdek opnoames van bekende Engels-zingende artiesten, dij op n aander toal overgoan binnen en zo bekende nummers nij leven inbloazen hebben. Ik doag joe uut om nait ontroerd te roaken deur dizze Ieslandse versie van Björk heur All Is Full of Love, of zulfs deur de zörg woarmit Rivers Cuomo Homely Girl (gedailtelk) in t Japans zingt.

 

Veur ons drijent het t zingen in ons 'thuustoal' gevuilens en indrukken onthuld dij in t Engels noeit bestoan haren. As luusteroar huf je de woorden nait begriepen om dizze verschoevens te vuilen. Meziek is ja n toal op zochzulf.

 

'Ast allenneg zingen kinst in t Engels, fantastisch,' vult Gwenno aan, 'mor ast in n aander toal zingen kinst, dou dat.' Nou de sosjoale medioa ons doagelks leven drokker moaken as noeit teveuren, worden wie standvasteger in ons verlangst noar onszulf te wezen. Gwenno is t doar mit ains: 'Wie stoan aingoal mit nander in verbinden, mor gainaine wil t zulfde wezen, en wie waiten dat de wereld n beter stee is as we aal verschaaiden binnen.'

 

Emmy the Great’s album Second Love is nou uut via Bella Union.

 

Wèlle: The Guardian, 30 maai 2016

 

Luustern:

Constantly van Emmy The Great in t Engels en in t Chinees.

Zeuven nummers van Gwenno Saunders heur album Y Dydd Olaf.

Vief nummers van Maria Usbeck heur album Amparo.


«   »

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.