't Kin aal in t Grunnegs'
Thuus » Blog » Stephen Hawking uut tied kommen

Stephen Hawking uut tied kommen

Gepubliceerd op 16 maart 2018 19:41

De Britse noatuurkundege, wiskundege en kosmoloog Stephen Hawking is lesten woensdag 14 meert uut tied kommen in zien woonstee Cambridge. Hai wuir 76 joar old. Hawking was ain van de grootste waitenschoppers van dizze tied en n begeesterde verteller, dij ingewikkelde waitenschoppelke ideeën tougankelk moaken kon veur n braid pebliek.

 

Zien dood wuir bekendmoakt deur zien kinder Lucy, Robert en Tim. 'Wie binnen diepbedruifd dat ons gelaifde voader vandoage uut tied kommen is. Hai was n groot waitenschopper en n boetengewone man, dij zien waark en noaloatenschap veule joaren veurtleven zellen. Zien moud en volhaarden en zien genioaliteit en humor inspireerden lu over d'haile wereld.'

 

Hawking was op schoule meer interesseerd in scheikunde as in noatuurkunde. 'Scheikunde is leuker, omreden dat der onverwachte dingen gebeuren, zo as explosies,' vertelde hai in zien biogroafie My Brief History. 'Mor mit noatuurkunde en astronomie kinst ontdekken woar we vot kommen en woarom we hier binnen. Ik wol de daiptes van t heelal paailen.' Tiedens zien studie noatuurkunde in Oxford vuil zien telent al gaauw op, al bleef zien faaitenkennis smangs wied achter bie zien theoretisch inzicht.

 

De in Oxford geboren astrofysicus was al tientallen joaren aan n rolstoule bonden deur Amyotrofische Laterale Sclerose (ALS). Deur dizze neurologische aandounen ruik hai liggoamelk haldaal verlamd. Hai verloor doardeur ook zien sproakvermogen en communiceerde mit n sproakcomputer. Hai kreeg de diagnose in 1963, toun hai 21 joar old was. Volgens d'artsen zol e toun nog hooguut twij joar te leven hebben. Zien bepaarkens hebben hom nait belet om zien doctoraat te hoalen en hoogleroar te worden in gravitationele noatuurkunde en wiskunde, op n leerstoule dij aiwen eerder bekled wuir deur ain van zien helden, Isaac Newton.

 

Hawking huil zoch bezeg mit swaarde goaten, t heelal en kosmologie. Hai schreef dik twijhonderd waitenschoppelke publikoatsies, dattien bouken (woarvan zes as co-auteur) en vaar kinderbouken over kosmologie mit zien dochter Lucy. Ain van zien bekendste waarken is A brief history of time, dij hom in 1988 veul bekendhaid boeten de waitenschop gaf. In dizze bestseller stukde hai op n tougankelke menaaier de volledege geschiedenis van t haile universum uut, vanòf d'oerknal. Toun huil hai nog reken mit t bestoan van God, mor in The Grand Design (2010) bleek dat e tot aandere inzichten kommen was. Noatuurwetten as de zwoartekracht verkloaren d'oerknal en t begun van ons heelal. 't Is nait noodzoakelk om noar God te wiezen om t universum in waarken te zetten,' schreef hai.

 

Hawking waarkte soam mit Roger Penrose aan theorieën over t ontstoan van t universum. Mit heur baaident hebben ze ontdekt dat der n singulariteit was op t mement van d'oerknal. n Singulariteit is n punt in de ruumte mit n onèndeg klaain volume en n onèndeg grode dichthaid. Rondom zo’n punt holden tied en ruumte praktisch op mit bestoan. Reguliere noatuurkunde gedragt zoch volgens aander regels rondom n singulariteit. Hawking en Penrose publiceerden in 1970 heur bewies dat t universum ooit vanuut n singulariteit ontstoan is. Aan n twijde belangrieke ontdekken is Hawking zien noam verbonden: de stroalen dij deur swaarde goaten uutzonden worden en dizzent 'verdampen' doun kin. Dizze Hawkingstroalen is ain van de dingen dij men eerlieks hoopt te bewiezen mit experimenten in de Large Hadron Collider.

 

Tiedens zien studie kreeg hai n reloatsie mit Jane Wilde, mit dij hai in 1965 traauwde. Mit heur kreeg hai drij kinder. Deur Hawking zien tounemende bekendhaid en de konstante aanwezeghaid van dokters en verpleegsters kwam t huwelek onder druk te stoan. In 1991 binnen ze schaaiden. In 1995 traauwde Hawking mit ain van de zusters dij hom tiedens n zwoare longontsteken verzörgd het: Elaine Mason, dij ook de ex-vraauw was van David Mason, d'ontwaarper van Hawking zien eerste sproakcomputer. Eind 2006 scheidde Hawking ook van Elaine. Zoveul as hai wos over t universum, zo waaineg begreep e van t aandere geslacht. 'Vraauwen binnen n kompleet mysterie veur mie,' verkloarde hai in 2012 tegenover New Scientist.

 

Deur zien opvalende verschienen en humor was Hawking ook n kultureel fenomeen. In òfleverns van taikenfilmseries as The Simpsons, Family Guy en Futurama waren noar hom vörmgeven figuren te zain. Hai speulde zulf leutje rollen in The Big Bang Theory en Star Trek: The Next Generation.

 

Zien stemcomputer wuir in t nummer Talkin' Hawkin' van Pink Floyd bruukt.

In 2014 kwam d'Oscar-winnende film The Theory of Everything uut, woarin t vrouge leven van de waitenschopper uutbeeld wuir.

 

De leste joaren woarschaauwde Hawking regelmoateg over de gevoaren van kunstmoatege intelligentie. As de menshaid nait oppaast, kin we wel es vervangen worden deur robots, mainde hai. 'Wie mouten dij bedraaigens gaauwer herkennen, veurdat we der gain kontrole meer over hebben.

 

In 2004 vertelde Hawking in New York Times Magazine: 'Mien verwachtens wuiren tot nul venminderd toun ik 21 joar was. Alles wat ik sunt dij tied doan heb, is n bonus. k Bin nait baange veur de dood, mor k heb ook gain hoast mit staarven.' Uutèndelk leefde hai vievenviefteg joar langer as de prognose dij hai as 21-joarege kreeg.


«   »

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.